Kerst in een dorp als Almsbrick

Je kent ze vast wel: die nostalgische kerstplaatjes van kinderen in de sneeuw. Of groepjes Carol Singers. In mijn eigen woonkamer prijkt elk jaar sinds half november een Dickensachtig kerstdorpje.

A Joyful Christmas
[Public domain], via Public Domain Pictures

Het is niet voor het eerst dat ik over victoriaanse kersttradities schrijf en dit artikel is ook in het online kerstmagazine van KokBoekencentrum verschenen. Maar toch leek het me leuk om nog eens uit de doeken te doen hoe je kerst zou vieren als je rond 1880 in een Engels dorp als Almsbrick leefde. Dit is wat er staat te gebeuren… 

Kerstpudding

Allereerst begin je vroeg met de voorbereidingen. De laatste zondag voor advent is Stir-up Sunday. Je moet het beslag van de traditionele kerstpudding roeren, met een houten lepel, met de klok mee. En niet alleen jij – je schakelt al je gezinsleden hiervoor in. Tenslotte wil je niet dat één van hen komend jaar ongelukkig is, toch? Vandaar ook de kleine verrassingen in de pudding. Dus bijt je tijdens het eten bijna je tanden stuk op een zilveren muntje? Dan kun je toch blij zijn, want je gaat een voorspoedig jaar tegemoet! 

Christmas door James Clark (ca. 1902)
[Public domain], via Wikimedia Commons

Kerstcadeautjes

Heb je gehoord dat er de afgelopen jaren in de grote stad echte warenhuizen zijn geopend? En dat ze rond kerst adverteren met geurflesjes, horloges en (al dan niet educatieve) spelletjes? Maar ja, jij woont in een dorp. Als je al cadeautjes kunt betalen, komt er toch nog wel wat handwerk aan te pas.

Merry Christmas Greetings
[Public domain], via Public Domain Pictures

Een zelfgemaakt speldenkussen in de vorm van een aardbei voor je moeder. Of een geborduurde boekenlegger. Gebreide sokken en een sjaal voor je man. Wil je hem iets romantisch geven? Dan kun je met je eigen haar zijn initialen op een zakdoek borduren. Bijvoorbeeld. Voor de kinderen moet je ook aan wanten of een schortje denken. Misschien houten diertjes of een lappenpop. Op kerstochtend ga je hun reactie zien…

Kerstkaarten

Heb je verwanten en vrienden die in de stad zijn gaan werken? Of in het huishouden van een rijke familie uit de omgeving? Stuur ze dan een kerstkaart!
Sinds de ‘Penny Post’ van 1840 kun je met een postzegel van een penny een brief of kaart sturen in heel Engeland. En sinds 1870 kost het zelfs maar een halve penny. Gedrukte kaarten zijn ook niet meer zo duur, dus je hoeft ze niet zelf te maken. Wel krijg je last van keuzestress. Een ouderwets landschap of iets met dieren? Of de populaire afbeeldingen van kinderen in de sneeuw, hulst en kerstklokjes? Het roodborstje staat symbool voor de postbode, die in vroeger tijden een rode uniformjas droeg, zoals in het schilderij The Country Letter Carrier van J.P. Hall (1859).

Dat verklaart waarom het roodborstje vaak bij een brievenbus zit. In 1880 roepen de posterijen voor het eerst op om de kaarten vooral op tijd te versturen, gezien de verwachte drukte. Je bent dus gewaarschuwd!

Kerstdecoratie

Het is tijd om je huis(je) gezellig te maken met kerstgroen uit de vrije natuur. Je maakt kransen en slingers van hulst met rode besjes en klimop. Daarnaast kun je papier en lint gebruiken voor wat meer kleur.

Christmas Eve door Carlton Alfred Smith,
[Public domain], via Wikimedia Commons

En vergeet de mistletoe niet! Zelfs Amerikaanse bezoekers verbazen zich over de frivole traditie van de Britten om daaronder een kus te stelen. Valsspelen mag niet: bij elke kus moet een besje worden geplukt, en als het takje leeg is…

Onder de mistletoe, Woolson Spice Co.
Miami U. Libraries - Digital Collections,
[No restrictions], via Wikimedia Commons

Kerstboom

Mijn bronnen zijn het niet eens over het moment waarop je mag gaan versieren, maar één ding staat vast: de boom komt er niet in voor kerstavond. Áls hij er al in komt, want in de kleine arbeidershuisjes vind je hem niet. De Duitse echtgenoot van koningin Victoria bracht de traditie mee naar Engeland en wie wel de mogelijkheid heeft, imiteert natuurlijk graag plaatjes van het perfecte, koninklijke gezinnetje.

Christmas Morning door Harry Roseland (1915),
[Public domain], via Wikimedia Commons

Je kinderen mogen helpen met versieren: slingers waaraan je noten en gemberkoekjes kunt rijgen, lint, papieren bloemen… wat glinstert alles mooi dankzij de echte kaarsjes! Wees wel voorzichtig, dan heeft de vrijwillige brandweer van Almsbrick ook een leuke kerst.

The Christmas Tree door Albert Chevallier Tayler (1911),
[Public domain], via Wikimedia Commons 

Gunst, krijg ik nu een hoofdrol?

Geloof het of niet, maar personages uit mijn boeken kunnen mij verrassen. En daar kan ik erg van genieten!

Neem nou Prudence Goodwin, de jongste doktersdochter uit De draad die ons verbindt. Haar rol in dat verhaal is niet bijzonder sympathiek te noemen. Het was dan ook helemaal niet mijn bedoeling, maar toch had ik met haar te doen. Al vanaf het moment waarop ze stampij maakte over haar gescheurde japon, voelde ik dat daar meer achter moest zitten. Dat Prudence misschien wel irritant, maar ook erg ongelukkig was.

Dus toen ik er na het afronden van De draad die ons verbindt nog niet aan toe was om afscheid te nemen van het dorp Almsbrick en alle verschillende inwoners, was de keuze snel gemaakt.

Ik heb de novelle Kerst in Almsbrick geschreven, waarin een hoofdrol voor Prudence Goodwin is weggelegd. Vrij letterlijk zelfs, want het verhaal gaat over het kerstspel dat de dorpskinderen instuderen. Natuurlijk loopt dat niet allemaal volgens plan...

Ik hoop dat je het leuk vindt om samen met mij terug te keren naar een besneeuwd Almsbrick en een aantal oude bekenden weer te zien in een nieuw verhaal.

De novelle Kerst in Almsbrick is als bonus toegevoegd aan Kerst op Ivy Hill van Julie Klassen. Als e-book en luisterboek is het verhaal ook los verkrijgbaar.

Een mooi rijtje

Zoals jullie weten, vind ik het leuk om jullie mee terug in de tijd te nemen. Vandaag gaan we niet zo ver, namelijk naar het voorjaar van 2014.

Toen had ik eindelijk genoeg moed verzameld om het manuscript van Op de vleugels van de wind naar een uitgeverij te sturen, en tijdens een wandeling vertelde ik dat aan mijn moeder, die het verhaal al had proefgelezen.

‘Ik heb hem eerst naar Kok gestuurd,’ zei ik. ‘Die geeft ook de boeken uit van Lynn Austin, Julie Klassen, Jody Hedlund...’
‘Toe maar,’ reageerde mijn moeder gekscherend. ‘Kon je geen grotere vinden?’
Met een stalen gezicht haalde ik mijn schouders op. ‘Ik vond dat mijn verhaal wel mooi in dat rijtje paste.’
Maar stiekem verwachtte ik gewoon een afwijzing. En daarna nog een paar voordat misschien, hopelijk toch eens een uitgever interesse zou tonen.

Het liep anders, want inmiddels zijn er drie romans van mij door KokBoekencentrum uitgegeven! 

Waarom vertel ik dit nu? Omdat er weer iets leuks is gebeurd. Kijk maar...

Foto's: © Dineke Epping

Het ging namelijk als volgt: 

1. Na De draad die ons verbindt besloot ik een kerstverhaal te schrijven dat zich in hetzelfde dorpje afspeelt, als aardigheidje voor mijn website of zo.
2. Het kerstverhaal groeide uit tot een hele novelle van bijna 100 pagina's: Kerst in Almsbrick.
3. En die novelle Kerst in Almsbrick is nu als bonus toegevoegd aan Kerst op Ivy Hill van niemand minder dan Julie Klassen!

In mijn boekenkast heb ik de Ivy Hill-serie alvast naast mijn eigen boeken gezet. Een mooi rijtje...

De dubbele boom

De plaatsen waar mijn romans zich afspelen, bevinden zich meestal aan de overkant van Het Kanaal (op zijn minst). Toch heb ik voor De draad die ons verbindt ook inspiratie opgedaan op een klein plekje heel dicht bij huis…

Foto: © Dineke Epping

‘Er ligt grasland achter de boerderij,’ deelde juffrouw Stubbs mee, ‘met een stuk of wat fruitbomen. Och, wat heb ik hier veel cider staan maken. En appelmoes, niet te vergeten. Kijk, juffrouw Brady, daarginds ligt een klein eikenbos op een heuvel: Oak Hill. Nu snapt u het.’
Wilson kwam naast haar staan, iets te dichtbij naar haar zin. ‘Het bos vormt de grens tussen de boerderij en Trench’ herberg.’ […]
‘[…] De dubbele boom is nu beter zichtbaar. Daar moet je het meisje eens mee naartoe nemen, jongen.’
Dat klonk als een soort afspraakje. Wat dacht de oude vrouw wel niet? Eileen schudde haar hoofd. ‘Ik denk niet…’
‘Een andere keer misschien,’ zei Wilson resoluut. ‘Vandaag is er werk te doen.’
Eileen wist zeker dat dat op andere dagen ook zo was.

Uit: De draad die ons verbindt, hoofdstuk 14

Sikkels klinken, sikkels blinken...

Het oude oogstlied roept bij mij een romantisch plaatje op van een glooiend goudgeel graanveld met een vrolijke groep maaiers.

Sikkels klinken, sikkels blinken,
Ruisend valt het graan

Voor een arbeider of kleine boer als Matthew Wilson uit mijn roman De draad die ons verbindt is het in werkelijkheid behoorlijk afzien tijdens de zomermaanden. Lange dagen, zwaar werk. Overigens, ook voor rijke boeren als Howell is dit een drukke tijd, ook al kan hij waarschijnlijk veel aan het personeel en de machines overlaten.

Harvest Rest door George Cole
[Public domain], via Wikimedia Commons

Harvest Time door Myles Birket Foster
[Public domain], via Wikimedia Commons

Ten tijde van De draad die ons verbindt zijn er grote verschillen. Een rijke herenboer als Howell heeft in 1881 al geïnvesteerd in een maaimachine of zelfbinder, wat het werk aanzienlijk gemakkelijker en sneller maakt (maar waardoor ook arbeiders werkloos raken).

Oak Hill Farm is met zo’n zes hectare veel kleiner, en Matthew is dan ook nog steeds aangewezen op het maaien met de zeis. Flora Thompson schrijft in haar memoires Lark Rise to Candleford over dit onderscheid:

Schaapjes op het droge

Nee, dit bericht gaat niet over de hoogte van mijn salaris of de toestand van mijn bankrekening. ;-) We gaan terug naar het dorp Almsbrick uit De draad die ons verbindt. Vandaag vertel ik iets meer over Oak Hill Farm, de boerderij die Matthew probeert over te nemen en op te knappen. Het uiterlijk zien jullie via Pinterest (de woning is te huren voor een vakantie in victoriaanse stijl).

Veruit de meeste boerderijen in victoriaans Engeland worden gepacht van een landheer, zoals in dit geval Sir Alfred Almsworth (maar ook William, de graaf van Rassmore uit mijn andere roman Thuis op Dunleigh Hall). Gereedschappen, werktuigen, dieren, etc. zijn wel het eigendom van de boer. En omdat de dieren nu eenmaal de leukste plaatjes opleveren, gaan we daar vooral naar kijken! 

Shropshire-schapen

De BBC-serie Victorian Farm, waarin drie historici een jaar lang op Victoriaanse wijze een boerderij in Shropshire bestieren, was voor mij een belangrijke informatiebron én de reden dat mijn roman in deze regio speelt. In Shropshire hield men veel schapen, zo ook op Oak Hill Farm. Het Shropshire-schaap heeft een zwarte kop en poten. Het is een sterk ras dat goede wol levert. Ze krijgen vaak tweelingen. Een Engels rijmtje zegt dat een ram bij de ooien op Guy Fawkes’ Day (1 november) zorgt voor lammeren op Old Fool’s Day (1 april).

Shropshire schapen op Acton Scott Historic Working Farm
door Shropshire & Telford TSB [CC BY 2.0], via Flickr

In twee heel verschillende boeken (Het herdersleven van James Rebanks en Ver van het stadsgewoel van Thomas Hardy) vond ik de methode om een weeslammetje door een andere ooi groot te laten brengen. Dat paste zo goed bij het thema van De draad die ons verbindt dat ik het beslist in mijn roman moest verwerken. De geboorte van de eerste lammetjes is één van mijn favoriete scenes geworden!

Lam onder mammies toeziend oog (is het geen schatje?)
door Shropshire & Telford TSB [CC BY 2.0], via Flickr

Rondleiding door het dorp Almsbrick

Vandaag gaan we met zijn allen een flinke wandeling maken. Ik laat jullie graag de belangrijkste plaatsen van Almsbrick zien, het dorp waarin mijn roman De draad die ons verbindt zich afspeelt.

Voor veel gebouwen vond ik inspiratie bij het openluchtmuseum Blists Hill Victorian Town. Ik heb ze alleen soms verplaatst naar locaties die ik persoonlijk handiger vond. De bakker naast de kruidenier, bijvoorbeeld...   

Image by Vinson Tan from Pixabay

We nemen de hoofdweg als uitgangspunt, en starten onze wandeling vanaf Almsbrick Manor, het landhuis van Sir Alfred en Lady Almsworth. Vandaar is het ongeveer tien minuten lopen naar het dorp. Dat kunnen echter enerverende minuten zijn, zoals Eileen Brady tijdens haar eerste wandeling heeft ervaren! Wij lopen ontspannen langs bossen en struikgewas tot we de bewoonde wereld naderen.

De kerk van dominee Greenwood

De kerk (eigenlijk Holy Trinity Church in Holdgate)
door Roger Kidd [CC BY-SA 2.0], via Wikimedia Commons

Rechts van de hoofdweg springt de grote zandstenen kerk met de dikke massieve toren direct in het oog. Hij heeft een mooie gebeeldhouwde deuropening en op de top van de vierkante toren is een versierde borstwering met hoektoppen. De klok in de toren is voor veel dorpsbewoners van groot belang om bij de tijd te blijven; ook Eileen maakt er een paar keer gebruik van.

Rondom de kerk liggen oude graven, sommige al eeuwenoud en scheefgezakt. Andere, zoals die van Herbert Trench, zijn helaas recenter.

De school van meester Timmons

Tegenover de kerk ligt de school, aan de linkerzijde van de hoofdweg. Het verharde plein is ommuurd met de rode stenen waaruit ook het gebouw is opgetrokken. Een smeedijzeren hekje leidt naar de ingang met puntdak.

De school (in Blists Hill Victorian Town)
door David Nixon [CC BY-SA 2.0], via Geograph

Soldaat Wilson, geef acht!

'Uitschot,' noemt generaal Wellington de manschappen met wie hij tegen Napoleon strijdt. Schrijver Rudyard Kipling vertelt in zijn gedicht Tommy (1890) hoe soldaten worden geminacht totdat er een tijd aanbreekt waarin ze het vaderland moeten beschermen. 

Toch beweert men dat mannen in uniform een bepaalde aantrekkingskracht hebben. Kennelijk maakte de beroemde rode jas ook indruk op mij, want het leek me ontzettend leuk om een soldaat als hoofdpersoon te nemen. En zo is Matthew Wilson uit De draad die ons verbindt aan zijn (eerste) beroep gekomen. 

De Slag bij Peiwar Kotal op 2 december 1878
tijdens de tweede Anglo-Afghaanse Oorlog,
waarin ook Matthew heeft gevochten
door Harry Payne [Public domain], via Wikimedia Commons

Generaal Wellington had niet helemaal ongelijk, want soldaten kwamen destijds uit de kansarme, onderste lagen van de samenleving. Als Matthew in 1871 samen met Tom in dienst gaat, is die situatie verbeterd door de invoering van een kortere diensttijd (ca. 6 jaar actieve dienst, gevolgd door 6 jaar reservetroepen). Daardoor is een afzwaaiende soldaat nog jong genoeg om een fatsoenlijk bestaan op te bouwen, en dat trekt iets beter gesitueerde jongemannen met een verlangen naar avontuur. Zoals Matthew dus. 

North Staffordshire Regiment (64th Foot)
door Harry Payne [Public domain], via Wikimedia Commons

Was dat soldatenleven in vredestijd nou echt zo avontuurlijk? 

Een steekje los

Ik geef het toe, zelf kan ik nog net ergens een knoop aanzetten of een losgeraakt zoompje herstellen. Daar houdt mijn vaardigheid met naald en draad wel een beetje op. Er ging een wereld voor mij open toen ik voor naaister Eileen Brady uit De draad die ons verbindt de trapnaaimachines van Singer ging bestuderen.

Singer naaimachines, 1904
Miami U. Libraries - Digital Collections [Public domain], via Wikimedia Commons

En wat was het gaaf om er dan in de middagpauze een paar bij de plaatselijke kringloopwinkel aan te treffen! Natuurlijk moesten die op de foto! (Mijn collega’s hebben niet gedaan alsof ze mij niet kenden, dus blijkbaar heb ik me toch nog redelijk normaal gedragen.)

Trapnaaimachines bij kringloopwinkel De Waar
eigen foto's

Isaac Singer, de man achter het bekende merk, leefde in Amerika, had een opvallende persoonlijkheid en een niet geheel onbesproken levensstijl. Maar ook een geweldig gevoel voor marketing. Hij bedacht constructies voor betaling in termijnen en wist er zo voor te zorgen dat zijn naaimachines bereikbaar werden voor gewone vrouwen. Zo ook voor Eileen Brady.

Eileen groeit op in een dorp in Shropshire en komt als tiener in dienst bij de dorpsnaaister, mevrouw Tomkins. Zij heeft direct in 1866 Singer’s New Family Machine gekocht: een compacte trapnaaimachine die voor vrijwel alle soorten stof geschikt is. De standaardprijs voor een eenvoudig gedecoreerd exemplaar is £4 4s, met een meubel erbij kost hij tot zo’n £20. Dankzij het formaat en de afbetalingsmogelijkheden worden er steeds meer aangeschaft voor huishoudelijk gebruik.

Singer's New Family Machine werd ook wel 'fiddle base' genoemd.
Ik hoef niet uit te leggen waarom...
Foto door Nancy Drew [CC BY 2.0], via Flickr

In het najaar van 1872 vertrekt Eileen halsoverkop naar de stad Shrewsbury zonder iets mee te nemen. Haar treft het lot van veel arme vrouwen: bij spaarzaam licht in een klein kamertje naait ze onderdelen voor overhemden. Ze krijgt per stuk betaald, een hongerloontje. Uiteindelijk kan dit werk haar niet uit het armenhuis houden.

By Lamp Light door Harriet Backer (1890)
[Public domain], via Wikimedia Commons

Eileen krabbelt gelukkig op en wordt in de zomer van 1873 door madame Carroll in dienst genomen. Haar talent en vastberadenheid zorgen ervoor dat ze carrière kan maken. Eind 1880, aan het begin van De draad die ons verbindt, heeft ze een functie bereikt waarbij ze ook japonnen mag ontwerpen en contact heeft met klanten, zoals de illustere Lady Almsworth. Ze verdient dan zo'n £80 per jaar.

Maar het leukste moment om te schrijven was de scene die in maart 1881 plaatsvindt. Dan arriveert Eileens gloednieuwe trapnaaimachine, een Improved Family Machine die sinds 1879 op de markt is, en sneller en stiller werkt dan ooit dankzij een nieuw mechanisme en een rond spoeltje. 

Uit de handleiding van de Singer Improved Family Machine
via Woodland Quiltworks

Op internet vond ik hiervan zelfs een ingescande handleiding om Eileen op weg te helpen! Op zulke momenten doe ik net als zij een rondedansje:

‘Nou, nou,’ protesteerde Moira lachend. ‘Ik geloof warempel dat je er blij mee bent.’

‘Blij?’ Eileen pakte haar beide handen. ‘Ik ben dolgelukkig! Ik had nooit gedacht dat ik me dit kon veroorloven. Dat jij me deze werkkamer hebt aangeboden, heeft beslist geholpen.’

‘Ik denk toch dat vooral jouw eigen naaitalent je opdrachten oplevert. Maar ik ben blij dat je je hier thuis voelt.’

Niet verder denken nu. ‘Dat kan toch niet anders?’

Vrolijk zwierde ze Maggie nog eens in het rond, die juichte van plezier. Moira ving haar lachend op.

‘Is hier soms een feestje?’

Abrupt stonden ze stil. Met rode wangen streek Moira haar rok glad. Eileen bedwong de neiging om hetzelfde te doen...

Uit: De draad die ons verbindt, hoofdstuk 17  

Singer's Improved Family Machine
Boston Public Library [CC BY 2.0], via Flickr

‘De draad die ons verbindt’ is verschenen!

Het is 16 juni en dat betekent dat vandaag officieel mijn derde roman De draad die ons verbindt verschijnt! 

Omdat een boekpresentatie met veel mensen in tijden van corona niet zo'n goed idee is, heb ik de afgelopen dagen in een paar filmpjes iets verteld over mijn boek en over het schrijven ervan. 

Hieronder kun je ze allemaal bekijken.

 

Waarom Victoriaans Engeland?

Schreef je als kind ook al?

Hoe ziet jouw schrijfplek eruit?

Zit er iets van jezelf in het boek?

Kun je schrijven combineren met je baan?

Hoe kwam je op het idee voor De draad die ons verbindt?
Bonus: Heb je al nieuwe plannen?

Eerste exemplaar van 'De draad die ons verbindt'!

Een prachtig boeket van mijn uitgever en… het allereerste exemplaar van mijn nieuwe boek!

Foto: ⓒ Dineke Epping

Waar kon ik nou beter een foto maken dan bij de echte versie van de dubbele boom?
De dubbele wát?
Nou, dat kunnen jullie dus binnenkort lezen in De draad die ons verbindt... 😉

Foto: ⓒ Dineke Epping

Foto: ⓒ Dineke Epping

Nieuwe roman op komst: De draad die ons verbindt

Ook al is alles nu een beetje vreemd, ik ben toch wel trots dat ik mag aankondigen dat mijn nieuwe boek komende zomer verschijnt. De draad die ons verbindt is een verhaal van liefde en intrige in een Engels dorp in 1880.

ISBN 9789029729734
Uitgeverij KokBoekencentrum, verwacht juni 2020

Zeven jaar geleden moest Eileen Brady noodgedwongen haar pasgeboren dochtertje afstaan. Inmiddels heeft ze zich opgewerkt tot naaister in een gerenommeerd atelier, maar de vraag wat er met haar dochter gebeurd is, blijft knagen. Als ze ontdekt dat Maggie bij pleegouders in het dorp Almsbrick woont, besluit Eileen te verhuizen. Ze hoopt een band op te bouwen en haar dochter uiteindelijk te kunnen meenemen. Maar hoe meer ze betrokken raakt bij het dorpsleven van Almsbrick, hoe ingewikkelder alles wordt. Want hoe kan ze haar nieuwe vriendin Rosie nog de rug toekeren? Of de rouwende Moira helpen haar winkel draaiend te houden, terwijl ze de weduwe straks alles zal afnemen wat haar dierbaar is?

Ook soldaat Matthew Wilson arriveert in Almsbrick, gewond en gedesillusioneerd door de oorlog waarin hij heeft gevochten. Vastbesloten om niet zoals veel oud-soldaten in de goot te belanden, gaat hij de uitdaging aan om een verwaarloosde pachtboerderij over te nemen. Zo kan hij in het dorp blijven en een oogje op zijn nicht Moira houden… en achterhalen wat die nieuwe naaister werkelijk van plan is.