Een victoriaanse fotoshoot

Wie herkent het apparaatje op de foto linksboven? Als kind heb ik een Stereo Viewer gehad, maar eerlijk gezegd herinner ik me de afbeeldingen niet.

Links: View Master/rechts: detail van schilderij Damesgezelschap bekijkt stereofoto's
[IgorCalzone1 CC BY-SA 4.0/publiek domein, via Wikimedia Commons]

In de victoriaanse tijd was de stereoscoop enorm populair. Op deze kijker zette je een kaartje met twee foto’s, waardoor een soort 3D-effect ontstond. Er waren allerlei soorten stereofoto’s beschikbaar om gezellig met elkaar in de huiskamer of salon te bekijken.

In mijn vorige blogpost heb ik Douglas uit Kerst in Rose Cottage laten vertellen wat er bij het fotograferen kwam kijken. Nu iets meer over de foto’s zelf. Wat stond erop? En wie liet een foto van zichzelf maken? Ik laat hem nogmaals aan het woord…

Damesgezelschap bekijkt stereoscoopfoto's door Jacob Spoel
[publiek domein, via Wikimedia Commons]

Fotoboeken

Wat fijn dat ik nog meer mag vertellen! Voordat ik over mijn eigen foto’s begin, wil ik wijzen op de mensen die boven mij staan. Dat zijn de meeste hobbyfotografen, eigenlijk. Had ik al gezegd dat je hiervoor geld en tijd moet hebben? Ach ja… Neem nu Lord Abbington van Abbington Court. Je bent hem tegengekomen in De weg naar Rose Cottage. Hij kan gewoon zelf zijn onderwerpen kiezen, en daarna ook de foto's voor zichzelf houden. Maar het siert hem dat hij ze, zoals ook professionele fotografen, met het publiek wil delen. De vraag is welk publiek, want boeken zijn duur, zeker als daar afbeeldingen in staan. Dus erg veel mensen bereikt hij daarmee niet.

 

Een Keystone stereoscoop
[Tangopaso, publiek domein, via Wikimedia Commons]

Stereofoto’s

Nee, dan de stereofoto. Ik heb daar wel eens een opdracht voor aangenomen, en dat betaalt best. Elk middenklassegezin heeft zo’n stereoscoop, weet je. Bijzondere plaatsen, bekende gebouwen en mooie landschappen zijn populair. Maar evengoed humoristische voorstellingen of scenes uit beroemde toneelstukken en verhalen. Acteurs (m/v) kunnen een centje bijverdienen door hiervoor te poseren. Gelukkig ken ik een paar dames die zich daarvoor lenen.

Uit een serie kerstscenes: Christmas Day
[Metropolitan Museum of Art, CC0, via Wikimedia Commons]

Even lachen naar het vogeltje

Hoeveel foto’s maak jij tijdens een dagje uit op je smartphone? Wat je ook antwoordt, ik weet zeker dat de gemiddelde 19e-eeuwse fotograaf met zijn oren zit te klapperen als hij dat hoort. Vandaag laat ik Douglas Burns uit Kerst in Rose Cottage (en de vriend van Ryan uit De weg naar Rose Cottage) vertellen wat er in de victoriaanse tijd bij fotografie kwam kijken.

Une noche chez le photographe door Pascal Dagnan-Bouveret
[publiek domein, via Wikimedia Commons]

Sta nu eens stil!

Ja, beste mensen, ik val meteen maar met de deur in huis. Wie wil fotograferen moet geduld hebben. Veel geduld. Het kost tijd om de juiste omstandigheden te creëren, de glasplaat voor te bereiden, en natuurlijk om de foto te nemen. Als mensen voor een foto poseren, gebruiken ze wel eens een hoofdsteun om lang genoeg stil te staan, of ze leunen op een stapel boeken of zoiets. Dieren en kinderen vormen een grote uitdaging! Als ze bewegen, kun je zomaar een hond met vijf poten zien, of een kind met zo’n wazig hoofd dat het een soort geestverschijning lijkt. Als dat jouw kind is, wordt je niet blij van zo’n foto. Als het om jouw hond gaat... nou ja, aan die voorspelling waag ik me niet. Vind jij ook dat volwassenen vaak zo ernstig kijken op een portret? Probeer dan maar eens een paar tellen te glimlachen zonder kramp in je kaken te krijgen. En niet bewegen, hè? Dat is echter niet het enige punt. Een vriendelijke glimlach kan er best mee door. Maar wie een beetje serieus genomen wilt worden, laat zich toch niet met een onnozele grijns vereeuwigen?

Der Photograph door Hermann Neuber (ca. 1890)
[publiek domein, via Wikimedia Commons]

De gevoelige - en natte - plaat

Ik wil niet opscheppen, maar voor het nemen van de foto moet je ook wat kennis van chemicaliën in huis hebben. Ryan heeft me op het hart gedrukt dat geen enkele lezer op een scheikundige verhandeling zit te wachten, dus ik zal het simpel houden. We fotograferen op een glasplaat, die met behulp van zilvernitraat en collodium lichtgevoelig is gemaakt: het collodiumprocedé. Omdat het nemen en het ontwikkelen van de foto moeten gebeuren voordat de plaat is opgedroogd, noemen we dit ook wel natte-plaatfotografie. Dus wat doe ik? Glasplaat grondig schoonmaken, de stroperige collodium opgieten en over de plaat verdelen, een tijdje in een zilverbad leggen… Wacht, ik laat me meeslepen. Het einde van het liedje is dat ik de natte glasplaat uiteindelijk in een lichtdichte cassette in de camera schuif, de beschermwand weghaal, de kap van de lens neem... en voilà, de foto is genomen. Nu moet ik hem ook meteen ontwikkelen, anders ben ik alsnog te laat. Zo ben ik dus zeker 20 minuten bezig met één enkele plaat.

Focusing door Emilie V. Clarkson (1893)
[publiek domein, via Wikimedia Commons]